Kompozycja w fotografii krajobrazu

Dlaczego kompozycja w pejzażu jest tak ważna?

Kompozycja to moim zdaniem zdecydowanie najważniejsza umiejętność, którą powinien posiąść fotograf krajobrazu. Bez tego ani rusz. Najdroższy sprzęt nie pomoże kiedy nie potrafimy sobie poradzić z okiełznaniem fotografowanej sceny. Często zdjęcia przywiezione z plenerów rozczarowują i oglądając je na komputerze uznajemy, że w najmniejszym stopniu nie oddają emocji, które nam towarzyszyły w momencie ich wykonania. Umiejętność skomponowania dobrego zdjęcia, mówi wiele o tym jak wiele widzimy w otaczającym nas świecie. Dla osoby oglądającej nasze zdjęcia jest sygnałem  Może sprawić, że słaba fotografia zostanie uznana za lepszą niż fotografia, która mogłaby wygrywać międzynarodowe konkursy fotograficzne. W tym arykule pokażę Wam jak komponować zdjęcia, żeby lepiej wyrażały Wasz sposób odbioru fotografowanej sceny i emocje, które towarzyszą fotografowaniu pejzażu.

Czym jest kompozycja?

Myśląc o kompozycji, wielu początkującym pejzażystom od razu do głowy przychodzi zasada trójpodziału kadru i mocne punkty. Temat budowy kadru zostaje uznany za zamknięty. Kompozycja ma jednak znacznie szersze znaczenie wykraczające poza linie podziału, siatki i dane, które możemy sprowadzić do kilku prostych reguł. To umiejętność, którą kształtujemy całe fotograficzne życie, której nie da się dokładnie opisać, czy w pełni nauczyć. Można ją jedynie doskonalić. Zacznijmy jednak od początku. Czym jest więc kompozycja?

Jest to powiązanie elementów kadru w taki sposób, aby stanowiły spójną całość. Jest narzędziem treści – to celowość i porządek elementów znajdujących się w ramach danej fotografii. Jej celem jest odpowiednie przedstawienie tematu głównego zdjęcia, w sposób zrozumiały dla odbiorcy. Tak, żeby bez problemów odgadł co “mieliśmy na myśli” fotografując daną scenę. Samo wykonanie zdjęcia jest odtwórcze, ale jest efektem wizji osoby fotografującej. Składa się na nią wiele czynników, które omówię w tym artykule. Ich odpowiedni dobór wpływa na sposób pokazania głównego tematu fotografii, który z kolei decyduje o wartości artystycznej pracy. 

Czym jest zatem temat główny zdjęcia? W skrócie możemy nim nazwać to, co chcemy daną fotografią pokazać odbiorcy. Może to być proste zagadnienie takie jak pejzaż górski czy jesień w Pieninach, ale także próba pokazania relacji człowiek-góra, namalowania światłem emocji, które wywołuje w nas fotografowana scena. Jest miejscem na planszy z napisem START. Wybierając temat główny rozpoczynamy proces komponowania kadru.

Planowanie kadru

Wybór tematu głównego definiuje kompozycję danej fotografii. Po jego dokonaniu konieczne jest określenie sposobu jego prezentacji, o którym decydują np. punkt widzenia, czas widzenia, pogoda, pora roku, pora dnia. Tą samą scenę możemy przedstawić zupełnie inaczej wybierając inne warunki atmosferyczne, czy czas wykonania zdjęcia. Na wiele pozornie niezależnych od nas czynników możemy mieć wpływ i warto z tego korzystać. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie nieprzemyślanych zdjęć robionych “przy okazji”, w sytuacjach kiedy jesteśmy przejazdem w  danym miejscu i ograniczenie elementu losowości (który i tak w pejzażu zawsze pozostaje duży). Planując kompozycję danego kadru, mamy dostęp do niezliczonej ilości aplikacji, które pomagają ze stosunkowo dużą dokładnością przewidzieć pogodę, określić precyzyjnie, w którym miejscu o danej godzinie pojawi się słońce, jaki będzie kąt padania promieni słonecznych, dzięki czemu łatwiej jest osiągnąć zamierzony efekt. Warto z tego korzystać. Kluczowa jest jednak wcześniejsza wizualizacja sceny i próba określenia co chcielibyśmy sfotografować.

Oto kilka przykładów różnej prezentacji tego samego tematu.

Kompozycja w fotografii, a malarstwo

Mając na uwadze kompozycję – fotograf ma wbrew pozorom znacznie trudniejsze zadanie od malarza. 

Malarz może wymyślić scenę, starannie dobrać poszczególne elementy i umiejscowić je na obrazie dowolnie, w sposób podkreślający temat główny zdjęcia. Fotograf musi najpierw wymyślić scenę, a następnie wiedząc już, że nie będzie wyglądała idealnie tak jak zaplanował, skomponować obraz z tego co w danej chwili widzi i na co często nie ma wpływu. Kompozycja jest narzędziem pomagającym posprzątać kadr, pozwalającym w optymalny sposób wykorzystać warunki zastane. To sztuka oceny tego co ważne dla konkretnego obrazu, a co zbędne.

Fotografie krajobrazowe, praktycznie nigdy nie składają się z tematu głównego. Zwykle w kadrze znajduje się wiele elementów uzupełniających, które dopełniają kadr. Ważne, żeby były one spójne z tematem zdjęcia. Elementy niespójne z fotografowanym tematem destrukcyjnie wpływają na kompozycję, zmniejszając jej czytelność. Najlepiej pozbyć się ich z odpowiednio kadrując. Elementów obojętnych w miarę możliwości też należy unikać. Kompozycja jest zatem sztuką odejmowania, pozbywania się z kadru jak największej ilości części składowych, aż do osiągnięcia stanu, kiedy wszystkie elementy w kadrze są spójne i odpowiednio eksponują temat główny zdjęcia.

Perfekcję osiąga się wtedy, gdy nie można już nic odjąć, a nie dodać .

Antoine de Saint Exupery

Cytat nie poświęcony kompozycji, lecz idealnie odzwierciedlający jej ideę.

Podziel się:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email
Przewiń do góry